Ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm – Quốc giỗ Hùng Vương – là dịp thiêng liêng để mỗi người con đất Việt hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao to lớn của các Vua Hùng – những người đã có công dựng nước và đặt nền móng cho dân tộc.

Từ bao đời nay, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” đã ăn sâu vào tâm thức người Việt, được gửi gắm qua những vần ca mộc mạc mà sâu sắc:

“Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3.

Dù ai buôn bán gần xa

Nhớ về giỗ Tổ tháng 3 mùng 10.”

Truyền thuyết kể lại rằng: Kinh Dương Vương sinh một con trai, sau nối ngôi vua cha niên hiệu là Lạc Long Quân. Lạc Long Quân lấy Âu Cơ sinh ra một bọc trăm trứng nở ra một trăm người con là tổ tiên của người Bách Việt. Một hôm vua Lạc Long Quân bảo bà Âu Cơ: "Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, thủy hỏa khắc nhau, chung hợp thật khó". Vì vậy, năm mươi người con theo mẹ lên núi, năm mươi người con theo cha về miền biển. Lạc Long Quân phong cho con trưởng Hùng Vương nối ngôi, làm vua. Trải qua 18 đời, Hùng Vương thứ 18 đã nhường ngôi cho Thục Phán - An Dương Vương.

Để ghi nhớ công ơn của các Vua Hùng có công khai thiên, lập địa, vua Lê Thánh Tông năm 1470 và đời vua Lê Kính Tông năm 1601 sao chép đóng dấu kiềm để tại Đền Hùng, chọn ngày 11 và 12 tháng 3 âm lịch làm ngày giỗ Tổ Hùng Vương. Đến thời nhà Nguyễn - năm Khải Định thứ 2 chính thức chọn ngày 10 tháng 3 Âm lịch làm ngày giỗ Tổ Hùng Vương để tưởng nhớ các Vua Hùng và nhắc nhở mọi người Việt Nam cùng tưởng nhớ thờ cúng Tổ tiên.

Ngày nay, Đảng và Nhà nước đã công nhận đây là ngày nghỉ lễ toàn quốc, khẳng định vị trí đặc biệt của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong đời sống tinh thần dân tộc. Đặc biệt, ngày 6/12/2012, UNESCO đã công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sự kiện này không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn:

“Các vua Hùng đã có công dựng nước,

Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.”

Lời dạy ấy vừa là sự tri ân lịch sử, vừa là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm của mỗi thế hệ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là ngày lễ, mà còn là ngày hội lớn của toàn dân tộc – nơi hội tụ tinh thần đoàn kết, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm. Dù ở bất cứ nơi đâu, mỗi người Việt Nam đều hướng về cội nguồn, thành kính tưởng nhớ các bậc tiền nhân, đồng thời tiếp nối truyền thống tốt đẹp, chung sức xây dựng đất nước ngày càng phát triển, bền vững.

Giỗ tổ Hùng Vương vì thế mãi là điểm tựa tinh thần thiêng liêng, hun đúc ý chí, khơi dậy khát vọng vươn lên, để dân tộc Việt Nam vững bước trên hành trình tương lai.

Thu Hiền - VHXH