Người thực hiện: Mai Xuân

Trong bối cảnh tình hình cháy, nổ, sự cố, tai nạn trên cả nước tiếp tục tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) ngày càng trở thành nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Đặc biệt, trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, yêu cầu đối với chính quyền cấp xã trong công tác quản lý nhà nước về PCCC và CNCH ngày càng cao. Từ việc tuyên truyền, kiểm tra, phòng ngừa đến tổ chức lực lượng, huy động phương tiện và xử lý tình huống ngay từ cơ sở, chính quyền cấp xã chính là cấp gần dân nhất, sát địa bàn nhất và có khả năng phát hiện, xử lý nguy cơ từ sớm, từ xa.

Vì vậy, có thể khẳng định chính quyền cấp xã chính là một trong những “lá chắn” đầu tiên trong công tác phòng ngừa, ứng phó với cháy, nổ, sự cố, tai nạn tại cơ sở.

VỊ TRÍ, VAI TRÒ HẠT NHÂN CỦA UBND CẤP XÃ

Công tác PCCC và CNCH không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó người đứng đầu chính quyền địa phương có vai trò đặc biệt quan trọng.

UBND cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về PCCC và CNCH trên địa bàn; đồng thời là nơi trực tiếp chỉ đạo, huy động lực lượng, phương tiện tại chỗ khi xảy ra cháy, nổ, sự cố, tai nạn.

Thực tiễn cho thấy, khi xảy ra sự cố, thời gian phản ứng ban đầu có ý nghĩa quyết định. Trong nhiều tình huống, trước khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp có mặt, lực lượng tại chỗ và chính quyền cơ sở phải chủ động tổ chức báo động, hướng dẫn người dân thoát nạn, cứu người, di chuyển tài sản, khoanh vùng nguy hiểm và triển khai các biện pháp chữa cháy ban đầu phù hợp.

Do đó, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức ứng phó của người đứng đầu UBND cấp xã có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả phòng ngừa và xử lý các vụ việc ngay từ cơ sở.

NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Để thực hiện tốt vai trò của mình, UBND cấp xã cần tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra công tác PCCC, CNCH.

Chủ động xây dựng kế hoạch, rà soát địa bàn, nhận diện các khu vực, cơ sở, hộ gia đình có nguy cơ cháy, nổ cao; tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và kiểm tra việc chấp hành các quy định về an toàn PCCC theo đúng thẩm quyền.

Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, khu dân cư đông người, cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, các khu vực có điều kiện tiếp cận chữa cháy khó khăn.

Hai là, xây dựng và củng cố lực lượng PCCC tại chỗ.

Phát huy vai trò của lực lượng dân phòng, lực lượng Công an cấp xã và các tổ chức, cá nhân tại cơ sở; thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm khi có sự cố xảy ra có lực lượng, phương tiện và phương án xử lý ngay từ ban đầu.

Ba là, nâng cao nhận thức và kỹ năng PCCC, CNCH cho người dân.

Tuyên truyền phải hướng vào những kỹ năng thiết thực như nhận diện nguy cơ cháy, sử dụng điện an toàn, xử lý khi phát hiện cháy, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, kỹ năng thoát nạn, cứu người và báo cháy đúng cách.

Mục tiêu cao nhất là để mỗi người dân không chỉ “biết quy định” mà còn biết phải làm gì khi cháy, nổ, sự cố, tai nạn xảy ra.

Bốn là, chủ động xây dựng phương án và tổ chức thực tập, diễn tập.

Các địa phương cần phối hợp với lực lượng Công an xây dựng, rà soát và thực tập các phương án chữa cháy, CNCH phù hợp với đặc điểm địa bàn; qua đó kiểm tra khả năng phối hợp giữa các lực lượng và kịp thời khắc phục những hạn chế trong công tác ứng phó.

TỪ NHẬN THỨC ĐẾN HÀNH ĐỘNG: DẤU ẤN TỪ CHƯƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN DÀNH CHO LÃNH ĐẠO UBND CẤP XÃ

Một điểm nhấn quan trọng trong công tác nâng cao năng lực PCCC và CNCH năm 2026 là chương trình huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng về PCCC, CNCH dành cho đội ngũ lãnh đạo UBND cấp xã do Công an tỉnh Quảng Trị tổ chức trong hai ngày 13 và 14/8/2026.

Việc tổ chức chương trình ngay trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa thiết thực, bởi công tác PCCC và CNCH ở cơ sở không thể chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản, xây dựng kế hoạch hay giao nhiệm vụ cho lực lượng chuyên môn. Người đứng đầu chính quyền cấp xã cần trực tiếp nắm được những kiến thức cơ bản, nguyên tắc xử lý tình huống và phương thức huy động, điều hành lực lượng khi sự cố xảy ra.

Qua chương trình huấn luyện, đội ngũ lãnh đạo UBND cấp xã có điều kiện củng cố kiến thức pháp luật, nhận diện nguy cơ cháy, nổ; nâng cao kỹ năng chỉ đạo, điều hành; xử lý tình huống khẩn cấp; tổ chức lực lượng, phương tiện tại chỗ và phối hợp với lực lượng Công an trong chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Đặc biệt, việc lãnh đạo UBND cấp xã được trực tiếp tiếp cận kiến thức, kỹ năng thực tế về PCCC và CNCH góp phần làm rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu: không chỉ chỉ đạo trên giấy tờ mà phải có khả năng tổ chức, điều hành và ra quyết định phù hợp khi tình huống thực tế xảy ra.

Đây cũng là bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về PCCC và CNCH trong điều kiện mới; từng bước hình thành đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp xã có kiến thức, kỹ năng và khả năng chủ động ứng phó với các tình huống cháy, nổ, sự cố, tai nạn ngay tại địa bàn.

Có thể nói, hai ngày huấn luyện không chỉ là việc trang bị thêm kiến thức cho cán bộ lãnh đạo mà còn là sự chuẩn bị về tư duy, kỹ năng và trách nhiệm để chính quyền cơ sở chủ động hơn trước mọi tình huống.

PCCC VÀ CNCH PHẢI BẮT ĐẦU TỪ CƠ SỞ

Phòng cháy luôn phải được đặt lên hàng đầu. Khi nguy cơ được phát hiện và xử lý từ sớm, khả năng xảy ra cháy, nổ và mức độ thiệt hại sẽ được giảm thiểu.

Bởi vậy, chính quyền cấp xã cần chuyển mạnh từ tư duy “xử lý khi có cháy” sang chủ động phòng ngừa, nhận diện nguy cơ, chuẩn bị lực lượng và phương án ứng phó trước khi sự cố xảy ra.

Cùng với đó, cần phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, lực lượng Công an, dân phòng, các tổ chức đoàn thể, cơ sở sản xuất, kinh doanh và đặc biệt là từng hộ gia đình, từng người dân.

Mỗi cán bộ, mỗi người dân hiểu đúng về PCCC; mỗi hộ gia đình biết cách phòng cháy, thoát nạn; mỗi khu dân cư có lực lượng tại chỗ; mỗi chính quyền cấp xã có phương án chủ động và người đứng đầu có năng lực chỉ huy, điều hành – đó chính là nền tảng để xây dựng địa bàn an toàn về PCCC và CNCH.

Trong thời gian tới, UBND cấp xã tiếp tục xác định công tác PCCC và CNCH là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, thôn, tổ dân phố, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình.

Chủ động phòng cháy – sẵn sàng chữa cháy – kịp thời cứu nạn, cứu hộ – bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân phải trở thành yêu cầu xuyên suốt trong công tác quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở./.

*Một số hình ảnh ghi nhận tại Lớp huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH cho lãnh đạo UBND cấp xã năm 2026: