Dưới ngọn cờ vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân ta đã dành thắng lợi, lập ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Ngay trong những ngày đầu xây dựng chính quyền nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ đã nhận được khá nhiều ý kiến từ các tầng lớp nhân dân phản ảnh bằng thư từ, đơn khiếu kiện hoặc gặp gỡ trực tiếp bày tỏ nguyện vọng cần sớm chấm dứt các hiện tượng, việc làm sai trái của một số nhân viên trong bộ máy chính quyền các cấp, nhất là ở các địa phương. Từ thực tế đó, ngày 04/10/1945, lần đầu tiên cuộc họp Hội đồng Chính phủ đã đưa ra vấn đề thành lập tổ chức Thanh tra. Đến ngày 23/11/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 64-SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt. Đây là tổ chức tiền thân của Thanh tra Chính phủ sau này và ngày 23 tháng 11 thành ngày truyền thống của ngành Thanh tra Việt Nam.

Có thể nói, Ban Thanh tra đặc biệt ra đời trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của cách mạng Việt Nam, được Chính phủ trao cho những quyền hạn rất lớn và nặng nề, không chỉ là một công cụ thường xuyên của chính quyền nhân dân mà còn có nhiệm vụ quan trọng góp phần làm yên lòng dân, đoàn kết tạo nên sức mạnh của toàn thể dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ và giải phóng Tổ quốc. Hoạt động của Ban thanh tra đặc biệt đã có tác dụng to lớn phục vụ sự điều hành của Chính phủ, sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ lúc bấy giờ.

Từ khi thành lập cho đến nay, trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Thanh tra đã từng bước trưởng thành về tổ chức và hiệu quả hoạt động, góp phần quan trọng và xứng đáng vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc; thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở mìên Bắc, chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước; đưa cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tiến hành công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo. Từ Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt, qua mỗi thời kỳ cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều Nghị Quyết, Chỉ thị và văn bản nhằm không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thanh tra như Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 20/2/1984 của Ban Bí thư về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra; Thông báo kết luận số 130-TB/TW ngày 10/01/2008 của Bộ Chính trị về tình hình, kết quả công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, Chỉ thị số 35/-CT-TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Về mặt nhà nước, Quốc hội ban hành Luật Thanh tra, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật phòng chống tham nhũng và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành…vv.  Điều đó khẳng định thanh tra là một chức năng quan trọng và thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước, phục vụ sự lãnh đạo của Đảng và quản lý điều hành của Nhà nước.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác thanh tra. Người đã ký ban hành 08 (tám) Sắc lệnh liên quan tới tổ chức, cán bộ và hoạt động thanh tra, trong đó chú ý bố trí những cán bộ tài đức làm lãnh đạo ngành thanh tra như cụ Tôn Đức Thắng, Hồ Tùng Mậu, Nguyễn Lương Bằng ...vv… Bác Hồ đã 02 lần trực tiếp dự và chỉ đạo hội nghị về công tác thanh tra là Hội nghị tổng kết thanh tra toàn miền Bắc tháng 4/1957 và Hội nghị cán bộ thanh tra năm 1960. Và Người đã để lại nhiều di huấn sâu sắc về công tác thanh tra. Tại Hội nghị tháng 4/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Cán bộ thanh tra giúp trên hiểu biết tình hình địa phương và cấp dưới, đồng thời cũng giúp cho các cấp địa phương kịp thời sửa chữa, uốn nắn nếu làm sai, hoặc làm chậm”. Tại Hội nghị cán bộ thanh tra năm 1960, Người huấn thị: “Một số ban thanh tra chưa được củng cố, cán bộ còn thiếu vì các cấp lãnh đạo địa phương chưa nhận rõ công tác thanh tra là quan trọng, nên chưa chú ý tăng cường cán bộ đúng mức, chưa giúp đỡ, lãnh đạo nó một cách chặt chẽ”. Bác căn dặn thêm: “cán bộ thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới…, … như cái gương cho người ta soi mặt, gương mờ thì soi không được. Cán bộ thanh tra phải cố gắng học tập, học cái hay, tránh cái dở, trau dồi đạo đức cách mạng, nâng cao trình độ lý luận, trình độ nghiệp vụ và trình độ chuyên môn để làm việc cho tốt thì đó mới là tiền đồ vẻ vang, là xứng đáng với sự tín nhiệm của Đảng và Chính phủ”. Những di huấn của Bác cho đến hôm nay vẫn là kim chỉ nam cho tổ chức và hoạt động của ngành thanh tra Việt Nam

Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện tổ chức bộ máy của ngành, Ban Thanh tra tỉnh Quảng Bình được thành lập theo Nghị định số 1194/TTg ngày 26/12/1956 của Thủ tướng Chính phủ, đặt dưới sự chỉ đạo của UB Hành chính tỉnh Quảng Bình và sự hứơng dẫn nghiệp vụ của Ban Thanh tra Trung ương. Đến năm 1968, Ban Thanh tra thuộc UBND huyện Quảng Trạch được thành lập. Mặc dù thành lập muộn hơn nhưng ngành thanh tra tỉnh Quảng Bình nói chung và huyện Quảng Trạch nói riêng không ngừng trưởng thành và phát triển, góp phần quan trọng cho thắng lợi trong từng giai đoạn cách mạng của tỉnh và của cả nước.

          Đối với huyện Quảng Trạch, lúc mới thành lập, biên chế Ban thanh tra mới chỉ được 2 đồng chí, nhiệm vụ chủ yếu là phối hợp giải quyết đơn thư khiếu tố và thanh tra những vụ việc nhỏ. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Bình vừa là tuyến đầu của miền Bắc, vừa là hậu phương trực tiếp của miền Nam. Quảng Trạch cùng với cả tỉnh đã dốc hết sức người, sức của để phục vụ chiến đấu và sản xuất. Trong bối cảnh đó, UBND huyện đã cử cán bộ bám sát những vùng địch đánh phá ác liệt để làm nhiệm vụ kiểm tra việc thực hiện chuyển hướng kinh tế từ thời bình sang thời chiến; thực hiện chính sách hậu phương quân đội; phân chia, phân phối trong các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp, các nông trường, trạm trại.

Với đại thắng mùa xuân năm 1975, đất nước thống nhất, non sông thu về một mối, cả nước, cả tỉnh nói chung và Quảng Trạch nói riêng bắt tay vào khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục và đẩy mạnh sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân. Với phương châm “vừa chống vừa xây, lấy xây làm mục đích chính”, công tác thanh tra được UBND huyện hết sức chú trọng, góp phần tích cực trong đấu tranh khắc phục các biểu hiện tiêu cực trong quản lý kinh tế xã hội, giữ vững kỷ cương, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chinh trị của huyện trong giai đoạn mới.

Giai đoạn từ năm 1989 đến nay, hoạt động thanh tra có nhiều đổi mới, với việc ban hành các văn bản quy phạm pháp lụât đồng bộ, có hiệu lực pháp lý cao: từ Pháp lệnh Thanh tra nâng lên thành Lụât Thanh tra, Pháp lệnh Khiếu nại, tố cáo cũng được nâng lên thành Luật Khiếu nại tố cáo (năm 2011 tách thành Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo). Trong giai đoạn này, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, UBND huyện chú trọng tăng cường lực lượng làm công tác thanh tra, có những thời điểm số lượng cán bộ Thanh tra huyện Quảng Trạch lên đến 9 người, hiệu lực hiệu quả của công tác thanh tra được nâng cao:

- Về thanh tra kinh tế xã hội, đã tiến hành 131 cuộc thanh tra. Qua thanh tra phát hiện và xử lý nghiêm theo thẩm quyền các sai phạm về quản lý kinh tế, quản lý sử dụng đất, chế độ chính sách xã hội.

- Về giải quyết khiếu tố, với sự tham mưu tích cực của Thanh tra huyện, Chủ tịch UBND huyện giải quyết kịp thời, đúng pháp luật đơn thư thuộc thẩm quyền, tỷ lệ giải quyết bình quân hàng năm đạt 90% đến 96%. Đồng thời thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về khiếu nại, tố cáo; hướng dẫn đôn đốc các địa phương, đơn vị giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền.

- Bên cạnh đó, công tác phòng, chống tham nhũng cũng được chú trọng; gắn công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo với đấu tranh phòng chống tham nhũng; làm tốt công tác quản lý nhà nước theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Trong hai năm 2014 và 2015, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn trong điều kiện mới chia tách địa giới hành chính huyện để thành lập thị xã Ba Đồn, nhưng với quyết tâm cao, UBND huyện tích cực chỉ đạo Thanh tra huyện Quảng Trạch nổ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đạt 100% kế hoạch đề ra, đặc biệt đã xử lý và giải quyết tốt đơn thư, khiếu nại tố cáo, phục vụ có hiệu quả cho công tác chỉ đạo đại hội đảng bộ cơ sở, đại hội đảng bộ huyện và phục vụ đắc lực cho công tác bồi thường GPMB các công trình, dự án trọng điểm trên địa bàn huyện.

Cùng với công tác chuyên môn, lực lượng làm công tác thanh tra luôn được chú trọng xây dựng về mọi mặt, nhất là về phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị của cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ có ý thức tổ chức kỷ luật và bản lĩnh nghề nghiệp; nắm bắt kịp thời mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước để áp dụng vào thực tiển công tác; luôn luôn tận tuỵ với công việc, đoàn kết thống nhất, không ngại khó khăn, quyết tâm phấn đấu hoàn thành suất sắc nhiệm vụ được giao. Ghi nhận thành tích đã đạt được trong quá trình xây dựng và trưởng thành, Thanh tra huyện được Tổng Thanh tra Chính phủ tặng bằng khen,  Chủ tịch UBND tỉnh đã tặng cờ thi đua, bằng khen và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Bên cạnh những thành tích đã đạt được, so với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, hoạt động thanh tra vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Cụ thể là: Hoạt động thanh tra có lúc vẫn còn bị động; nhiều lĩnh vực cần được thanh tra nhưng chưa thanh tra; hiệu lực hiệu quả sau thanh tra chưa cao, thu hồi về kinh tế chưa triệt để. Một số vụ khiếu nại, tố cáo giải quyết thời gian còn kéo dài so với quy định pháp lụât; công tác phối hợp kiểm tra đôn đốc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận giải quyết tố cáo chưa chặt chẻ; phương tiện, điều kiện làm việc chưa đầy đủ.

Đứng trước yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, từ việc đánh giá đúng những tồn tại hạn chế, UBND huyện Quảng Trạch ý thức được nhiệm vụ, trách nhiệm đối với công tác thanh tra trong thời gian tới; đặc biệt trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lần thứ XVI xác định: “Phải tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, cùng với các cơ quan chức năng bảo vệ pháp luật; đổi mới hơn nữa về chất lượng và hiệu quả công tác, giữ vững kỷ cương, kỷ luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, góp phần tạo môi trường pháp lý an toàn cho việc khai thác mọi khả năng, nguồn lực phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo bứt phá cho việc phát triển kinh tế xã hội”. Trước yêu cầu và nhiệm vụ của Ngành, để phục vụ có hiệu quả cho hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội và công tác chỉ đạo, điều hành của Lãnh đạo huyện, mỗi cán bộ làm công tác thanh tra cần phải có quyết tâm cao, nỗ lực phấn đấu để hoàn thành tốt các nhiệm vụ của mình:               

Trước hết:  Tiếp tục quán triệt nghiêm túc Chỉ thị số 35 ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; đồng thời tổ chức thực hiện tốt Kế hoạch của UBND huyện về thực hiện Chỉ thị 35; Rà soát để kế hoạch giải quyết dứt điểm các vụ khiếu nại, tố cáo phức tạp kéo dài khi phát sinh; tăng cường thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước trong việc thực hiện luật khiếu nại, tố cáo.

Thứ hai: Phải tiếp tục rèn luyên, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị và bản lĩnh nghề nghiệp. Mỗi đảng viên và cán bộ, công chức ngành Thanh tra phải ra sức học tập, quán triệt các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Pháp luật của Nhà nước, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ áp dụng vào thực tiễn công tác; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Thanh tra có đạo đức tốt, nghiệp vụ chuyên môn giỏi, công tâm, tận tuỵ, gương mẫu, có bản lĩnh, kiên trì, kiên quyết nhưng cũng rất mềm dẻo, thuyết phục trong thực thi nhiệm vụ ; gắn việc xây dựng đội ngũ với cuộc vận động “ Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.

Thứ ba: Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy sáng kiến, cải tiến lề lối làm việc, từng bước làm chuyển biến công tác thanh tra theo hướng chuyên nghiệp, khẳng định vai trò, vị thế của Ngành trong việc tham mưu, giúp cấp uỷ Đảng và Chính quyền xây dựng và thực hiện chương trình, kế hoạch thanh tra có trọng tâm, trọng điểm; tăng cường thanh tra, kiểm tra để chấn chỉnh, xử lý những bất cập, sơ hở, vi phạm trong quản lý nhà nước mà dư luận có nhiều ý kiến; kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các kết luận, kiến nghị, xử lý sau thanh tra nhằm góp phần nâng cao hiệu lực Quản lý Nhà nước và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Thứ tư: Thực hiện đồng bộ, có hiệu quả các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, gắn với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí theo chương trình, kế hoạch của HuyÖn uỷ, UBND huyÖn và chiến lược quốc gia về phòng, chống tham nhũng đến 2020 ; tăng cường phối hợp với các cơ quan bảo vệ pháp luật để làm tốt công tác đấu tranh chống tham nhũng, xử lý kịp thời, nghiêm minh những tổ chức, cá nhân vi phạm;  xem xét, xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xẩy ra tham nhũng trong cơ quan, đơn vị.

Thứ năm:  Phối hợp chặt chẻ với các cấp, các ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các Tổ chức chính trị xã hội và các cơ quan trong khối nội chính, UB Kiểm tra Đảng để nắm tình hình,  kịp thời dự báo những địa bàn, lĩnh vực có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ xảy ra điểm nóng, tìm nguyên nhân, đề xuất biện pháp phòng ngừa, tập trung giải quyết dứt điểm. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật sâu rộng trong cán bộ và nhân dân để nâng cao nhận thức pháp luật về tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, hạn chế khiếu kiện tràn lan, vượt cấp.

     Nhìn lại 70 năm xây dựng và phát triển của ngành Thanh tra là một chặng đường dài, đầy khó khăn và thử thách. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào các thế hệ làm công tác thanh tra của huyện Quảng Trạch vẫn luôn giữ vững phẩm chất cao quý của ngành, không ít cán bộ thanh tra đã dành trọn cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp xây dưng và phát triển của ngành. Những người làm công tác thanh tra hôm nay rất đỗi tự hào và luôn trân trọng các thế hệ cán bộ, thanh tra viên qua các thời kỳ.

Thanh tra huyện