Cùng với mạng sống, sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người. Sức khỏe có vai trò quan trọng không chỉ đối với mỗi con người, mỗi gia đình nói riêng mà còn đối với toàn xã hội, đất nước nói chung. Mỗi công dân khỏe mạnh, phát triển tốt thì quốc gia mới vững mạnh, do đó, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ luôn được Đảng và Nhà nước Việt Nam quan tâm. Ghi nhận của Hiến pháp 2013 được tái khẳng định ở Điều 33 Bộ luật Dân sự 2015, trong đó nêu rằng: cá nhân có quyền được pháp luật bảo hộ về sức khỏe. Việc gây mê, mổ, cắt bỏ, cấy ghép mô, bộ phận cơ thể người; thực hiện kỹ thuật, phương pháp khám, chữa bệnh mới trên cơ thể người; thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất cứ hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải được sự đồng ý của người đó và phải được tổ chức có thẩm quyền thực hiện.

Trường hợp người được thử nghiệm là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc là bệnh nhân bất tỉnh thì phải được cha, mẹ, vợ, chồng, con thành niên hoặc người giám hộ của người đó đồng ý; trường hợp có nguy cơ đe dọa đến tính mạng của bệnh nhân mà không chờ được ý kiến của những người nêu trên thì phải có quyết định của người có thẩm quyền của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Ngoài việc ghi nhận trong Bộ luật Dân sự 2015 về quyền được bảo đảm về sức khỏe của mỗi cá nhân dưới góc độ quyền nhân thân, để bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho nhân dân, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, cũng như xây dựng một hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, chăm lo sức khỏe của nhân dân như ban hành Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989; Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009.

- Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là những yếu tố quan trọng mang tính nhân quyền cao. Khoản 1 Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ”.

Danh dự của cá nhân thể hiện sự coi trọng của dư luận xã hội đối với cá nhân đó, dựa trên những giá trị tinh thần, đạo đức tốt đẹp. Nhân phẩm của cá nhân là những phẩm chất và giá trị con người của cá nhân đó. Uy tín cá nhân thể hiện ở sự tín nhiệm và mến phục của cộng đồng hoặc một bộ phận dân cư đối với cá nhân đó. Cả ba yếu tố trên tuy có tính chất độc lập tương đối, nhưng tựu chung đều thể hiện những giá trị tinh thần của cá nhân được đánh giá thông qua các mối quan hệ xã hội. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân, xét theo góc độ pháp luật dân sự cũng đồng thời là đối tượng của quyền nhân thân của cá nhân. Vì vậy, mỗi cá nhân đều có quyền bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình đồng thời có nghĩa vụ phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác. Điểm đặc biệt của quyền nhân thân về danh dự, nhân phẩm, uy tín so với các quyền nhân thân khác ở chỗ quyền này được tôn trọng và bảo vệ một cách tuyệt đối. Đối với danh dự, nhân phẩm của cá nhân thì dù bất kỳ trường hợp nào pháp luật cũng không cho phép bất kỳ cá nhân, tổ chức nào xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của cá nhân khác, dù người đó là công dân bình thường hay người đang bị kết án tù. Vì vậy, không ai có thể viện bất cứ lý do nào để bào chữa cho hành vi xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của người khác, kể cả việc làm nhục người phạm tội.

- Cũng như những quy định pháp luật trong các lĩnh vực khác, pháp luật hình sự Việt Nam đã thể hiện rõ được tư tưởng bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người được ghi nhận tại Điều 7 của Công ước.

Bộ luật Hình sự 2015 quy định 23 tội danh liên quan đến hành vi trực tiếp hay gián tiếp, vô tình hay cố ý xâm phạm sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác một cách bất hợp pháp. Cụ thể:

+ Có 09 tội danh xâm phạm sức khỏe, bao gồm: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác (Điều 134); Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 135); Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội (Điều 136); Tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong khi thi hành công vụ (Điều 137); Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 138); Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 139); Tội hành hạ người khác (Điều 140); Tội lây truyền HIV cho người khác (Điều 148); Tội cố ý truyền HIV cho người khác (Điều 149).

+ Có 07 tội xâm phạm tình dục của người khác, đặc biệt là trẻ em, bao gồm: Tội hiếp dâm (Điều 141); Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Tội cưỡng dâm (Điều 143); Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến d (Điều 114); Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 145); Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 147).

+ Có 07 tội xâm phạm danh dự, nhân phẩm của con người, bao gồm: Tội mua bán người (Điều 150); Tội làm nhục người khác (Điều 155); Tội vu khống (Điều 156)…

Cũng như các tội xâm phạm tính mạng, hình phạt đối với các tội xâm phạm sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người cũng rất nghiêm khắc. Trong 23 tội nêu trên, thì có 9 tội đặc biệt nghiêm trọng có mức cao nhất của khung hình phạt là trên 15 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình (01 tội có mức hình phạt cao nhất là tử hình: Điều 142; 05 tội có mức hình phạt cao nhất là tù chung thân: Điều 134, Điều 144, Điều 149, Điều 151, Điều 141).  

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 khẳng định tại Điều 7: công dân có quyền được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm. Mọi hành vi xâm phạm sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm đều bị xử lý theo pháp luật. Cũng theo Điều này, người bị hại, người làm chứng và người tham gia tố tụng khác cũng như người thân thích của họ mà bị đe dọa đến sức khỏe, bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, tài sản thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải áp dụng những biện pháp cần thiết để bảo vệ theo quy định của pháp luật. 

Tải file tại đây: